Çocuk Eğitiminde Ailenin Etkisi

Mallarınız ve çocuklarınızın birer imtihan olduğunu bildiren Yüce Allah, çocuklarını Müslümanca yetiştirenlere büyük bir mükafat vadetmiştir. Cennet çiçeği ve tertemiz birer emanet olan çocuklar, fıtrat üzerine doğarlar; Peygamber Efendimizin "Her çocuk fıtrat üzerine doğar, onu anne ve babası Yahudileştirir veya Hıristiyanlaştırır veya Mecusileştirir" (Müslim, Kader 22) hadisinde buyurduğu gibi, onların iyi veya kötü yetişmesinde en büyük fonksiyon aileye aittir. 

Ölümden sonra da sevap kazanmaya vesile olan evlatlar hakkında Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: "İnsan ölünce, üç ameli dışında bütün amellerinin sevabı kesilir: Sadaka-i câriye, kendisinden istifade edilen ilim, arkasından dua eden hayırlı evlât." (Müslim, Vasiyyet 14). 

Karakter gelişiminde ilk altı yaşın çok önemli olması nedeniyle, çocukların gelecekteki ahlaki değerleri aile içinde şekillenir. Eğitimde başarılı olmanın ilk adımı çocuğun varlığını tanımak ve ona saygı göstermektir. Nitekim Hz. Peygamber çocuklara selam vermesi, hatırlarını sorması ve tercihlerini öğrenmek istemesiyle onları doğrudan muhatap kabul etmiş ve değer vermiştir.

Çocuk eğitiminde en önemli nokta anne ve babanın bizzat doğru birer rol model olmasıdır. İbn-i Haldun'un "Çocuklarınızı terbiye etmeye çalışmayın, zaten size benzeyeceklerdir; kendinizi terbiye edin yeter" sözünde belirttiği gibi, eğri cetvelden doğru çizgi çıkmayacağı için ebeveynlerin önce kendilerini ıslah etmesi gerekir. 

Eğitim sürecinde çocuklara her şeyden önce Allah inancı aşılanmalı, doğduklarında kulaklarına ezan ve kamet okunarak isimleri verilmelidir. Konuşmaya başladıklarında ise ilk olarak tevhide vurgu yapan ifadeler öğretilmelidir; zira Hz. Peygamber konuşmaya başlayan çocuklara yedi kere, "De ki: Hamd, hiçbir çocuk edinmeyen, hâkimiyette ortağı olmayan, âcizlikten dolayı bir yardımcıya ihtiyacı bulunmayan Allah'a mahsustur. Sen O'nu tekbir ile yücelt." (İsrâ, 111) ayetini okutarak öğretmiştir. 

Helal lokma ile büyütülen çocuklara iman eğitiminden sonra ibadet bilinci kazandırılmalı ve Efendimizin, "Çocuklarınıza yedi yaşına geldiklerinde namaz kılmalarını öğretin" (Ebû Dâvud, Salat 25) tavsiyesi uygulanmalıdır. Çocuklar evde namaz kılındığını, Kur'an okunduğunu, oruç tutulduğunu ve bayram sevinçlerini görerek büyümelidir. 

Son olarak, bir anne babanın evladına bırakacağı en değerli miras ahlaktır. Peygamberimiz (sav), "Hiçbir baba çocuğuna güzel ahlaktan daha üstün bir şey bağışlayamaz" (Tirmizi, Birr, 33) buyurarak bu konunun önemini vurgulamıştır. Aile içindeki merhamet, yardımlaşma, İslam'a uygun giyim kuşam (tesettür) ve odalara izin isteyerek girme gibi mahremiyet kuralları, çocukların ahlaki gelişimini tamamlayan temel unsurlardır.